Үзэсгэлэндээ үл мэдэг ичингүйрэн
Улаан бутрах хүслийн мод хүлээнэ
Үлгэрийн вант улсын баатруудын
Урам цогтой, үнэнч сэтгэл хүлээнэ
Дүүрэн зоригтой залуу насны
Дүрэлзэн асаад ассаар буй амжилт хүлээнэ
Дугуй цагнаа дэлхий эргэсээр цагт
Дуртгал шинэ хоёрын заагт ШИНЭ ОН хүлээнэ

До.Нямаа

Эртний домог шиг буурал тал
Эргэн тойрон чимээ алдарна
Алс замын алжаал тайлж
Аяны хvн талдаа хононо
Гvн харанхуйд тэнгэрийн заадас
Гvvн зэл шиг сунайн цайрна
Амгалан талын аяс хөндөж
Алдуурсан унага шиг од харвана
Эртний домог шиг буурал тал
Эргэн тойрон чимээ алдарна
Оддын дундаас ижлээ vзсэн юм шиг
Шөнийн талд адуу янцгаана

Бов бор нүдтэй
Хав хар хөмсөгтэй гэж
Харамлахаараа атирдаг ууртай 
Худлаа хэлдэг уруултай бас дээр нь хэнэггүй бардам гэж... Өнөөдөр миний санаанд нэг хүнээс болоод энэ шүлэг гэнэт орж ирээд. Нээрэн яагаад ийм бардам юм бэ?чи. Цухал төрөөд байна аа. Хэнэггүй мөртөө "эмзэг" толгой чамаас л болоод тэр шүү дээ.

Хүнд намайг дурлалаа гэж
Ижийд минь битгий хэлээрэй
Хөөрхий ээж минь шаналж мэднэ
Хөөрхөн явснаа зэмлэж мэднэ
Хүнээс далдуур уйлж мэднэ ээ
Босон суунгуй боддог гэж
Бодоод байхлаараа уйлчихдаг гэж
Бов бор нүдтэй гэж
Болоогүй ээ бас түүнд шүлэг бичсэн гэж
Ижийд минь битгий хэлээрэй
Зүүдэлж сэрхээрээ уйлдаг гэж
Зүсийг нь хархаараа айдаг гэж
Худлаа хэлдэг уруултай гэж
Хуурсаар байгаад үнсчихдэг гэж
Ижийд минь битгий хэлээрэй
Үсийг минь хааяа илдэг гэж
Үймүүлж орхиод холддог гэж
Хав хар хөмсөгтэй гэж
Харамлахаараа атирдаг ууртай гэж
Ижийд минь битгий хэлээрэй
Цэцэг голдог эрвээхий хүртэл цоохор байхад
Цээжинд ахадсан хайраа өөрөө олсон гэж
Болоогүй бас тэр нь хүнийх гэж
Ижийд минь битгий хэлээрэй
Дандаа намайг өрөвдсөөр байгаад
Дэндүү эрт өтөлчихөж мэднэ
Ижийд минь битгий хэлээрэй

Уйтгартай энэ улаан цэцгийг
Би ургуулсан юм
Удаан ширтэж суухдаа
Нулимсаараа усладаг юм
Уруулынхаа хэлбэрээр дэлбээг нь урлаад
Зүрхнээсээ дусаан тордсон юм
Намар байдгийг албаар мартаад
Навчсын өнгөөр ишийг нь бүрсэн юм
Үс шигээ зөөлөн ширхэгтэй хөрсийг
Хэний ч мэдэхгүй нугаас авчирсан юм
Өвлийг тэсвэрлэхгүй эмзэгхэн болохоор нь
Өрцөн цаанаа суулгасан юм
Уйтгартай энэ улаан цэцгийг
Урлаж суухдаа л өөрийгөө таньсан юм
Цас үзэхгүй, бороонд норохгүй түүнийг тэгээд
“Час улаан уйтгар” гэж нэрлэсэн юм.

Эрвээхийн гоё нь далиндаа л байдаг
Эрхэмсэг чи минь нүдэндээ л оршдог
Янзага хоносон мэт хацрын чинь хонхор
Яг л эндээс эхэлж би чамайгаа хардаг

                                                                 Ц.Баярмагнай
Үгүй бүхнээрээ дутаж чамдаа би дурладаг
Үсний ширхэг тоолон чамайгаа би урладаг
Дүүрэн сарны чанадаас дүрийг чинь би хардаг
Дүрлэн алаг нүднээс чинь хайрын үг уншдаг.
Чи үгүй бүхэн хайраар дутаж гансардаг
Чийг даасан уруул минь халуу шатаж омголтддог
Алаг сайхан нүдийг чинь зүүдэлж сэрээд гунидаг
Аясын салхиар дамжуулан үгээ чамдаа шивнэдэг.

                                                   Лхамсүрэнгийн Ганзул

Дуулахаараа дандаа уйлдагтаа ч юм уу
Дурлахаараа дандаа гунидагтаа ч юм уу
Ардын дуунд би дарс шиг дуртай
Амраг бүсгүйдээ би эр ховор нулимс шигээ хайртай

                                                     Лхамсүрэнгийн Ганзул

Дурлалын гэгээн сүмд минь эхнэртэй залуу ирдэг
Дугариг цагаан сарыг дундуур нь цуулж ирдэг
Хайранд минь дандаа халамцуу голдуу ирдэг
Хачин гунигтай дурлалаа зүрхэндээ нууж ирдэг 
                                                                    Нандинцэцэг
Яг л чам шиг нүдэнд дулаахан 
Янагхан хайрын хан хөвгүүнээ
Урьтаж надруу илгээчихсэн хорвоод
Уурлалтай нь биш дээ яая гэхэв

                                                                 Д.Оюундэлгэр
Хажуугийн ширээнд суудаг хөвгүүн
Хамгаас хэцүү бодлого байжээ.
Хайртай гээд хэлчих юм бол
Хариу нь аяндаа гарах л байжээ
Харин тэгж хэлээгүй минь
Хамгийн зөв шийд байжээ.     

                                
Дөрвөлжин шугамтай дэвтрийн цаасан дээр
Дээдлэн зурсан гал улаан сарнай
Дэндүү гэнэн хүүхэд насны минь
Дэврүүн сэтгэлийн сүлд нь болон үлдэж дээ.

Далай баян хорвоод ижилдэн ханьсах ерөөлгүй ч
Далдхан нэгэн хайр зүрхний гүнд явдаг
Дасал болсон мэндийг чамаасаа хааяа сонсоод
Даруухан зангийн эрхэнд хөнгөн гунигтай алхдаг

- Яагаад тэр биш зөвхөн би гэж?
Надад мөнгө байхгүй
Би хөөрхөн биш
Надад байр суурь ч байхгүй
- Яагаад гэвэл надад бүх юм байгаа
Надад мөнгө байгаа
Би царайлаг
Надад  байр суурь байна
Тиймээс ганцхан чи л хэрэгтэй

                    Ойрын өдрүүд өвчин дэгдээд л...,  өндөржүүлсэн бэлэн байдал зарлаад л... нэг л түгшсэн сэтгэл барайсан царайтай байлаа, бид.  Хаашаа л харна хар амны хаалттай хүмүүс.  Аймаар хэцүү байсан гээд дандаа тохиромжгүй үед хэрэглэгддэг аймаар гэдэг үгийг тохирсон газар нь нэг хэлчихье дээ. Харин өглөө сэрэхэд цав цагаан цас орсон байхыг хараад бүх юм гийгээд явчихсан шүү. Хүмүүс даарсан ч гэсэн царайд нь цасны туяа тусаад өвөл ч ирлээ дээ. Тэгэхээр цасны тухай хүүрнэлдье!
 
Нүдээ анихад
Нүдэн дотор минь үүлс бутардаг
Үүл орж байна гэж би шивнэдэг
Өөр хэн ч хараагүйд итгэдэг.
 
Нүдээ нээхэд
Нүднээс дальдарч цас будардаг
Цас орж байна гэж хүмүүс хэлдэг
Цаг хугацаанд улам ихээр итгэдэг
 
Үүлэн дээр гишгэж байна гэж би хэлдэг
Үгүй, цаг хугацаа толгой сэгсэрдэг
Үүл хайлж байна гэж би хашгирдаг
Үгүйсгэдэггүй, гэсэн ч хэн ч надад итгэдэггүй
 
Ертөнц нүдээ аниад
Зүрхээ дараад
Тоолж эхэлсэн
Нэг, хоёр, гурав...

Бөө,  бөөн үүлс
Харанхуйгаас төрөөд гэрэлд хуваагддаг
Ер бусын
Жижиг жижиг үүлс
Гэрлээс ангид харанхуйд уусдаг
Цаг бусын

Бөмбөг шиг бөөрөнхий
Бөрт шиг толботой
Загас шиг, загалмай шиг
Шороо шиг шоргоолз шиг цас

Цас биш үүл бутардаг
Бэлзэг шиг
Хуруундаа зүүвэл хайлах
Хүйтэн

Нулимс шиг
Нүдээ анивал алдуурах
Цэвдэг

Сар шиг
Санаа алдвал гунигаа мартагнах

Гэгээн
Хонх шиг
Үлээвэл үл тасалдан жингэнэх
Намуун
Цас биш үүл бутарна

Цэцгийн тоос
Амьсгал авбал агаарт дэгдэх нь
Эмзэглэл
Ангирын өндөг
Элээ сүүдэрлэвэл эхдээ гологдох нь
Харуусал
Эрвээхэйн даль
Үүрч хиртвэл нисэж үл чадах нь
Энэлэл
Энэ орчлонгийн нүдээр дүүрэн
Цас биш үүл орж байна
Нэг, хоёр, гурав...

      Аргатал хүлээсэн сэтгэлийг минь амрааж андын минь А тэмдэглэл мэндэллээ. Аримагийн анхны ном, ангиас төрж байгаа анхны ном, анхны багшийнхаа гэгээн дурсгалд зориулсан, анхны шүлгүүд, анхны хайрын дурсамж... гээд л. Монгол, Латин цагаан толгойн хамгийн анхны үсэг болох А-ийн цаана ил далд олон утга нуугдаж байгаа юм. Андын минь далд сэтгэл нь гуниг ч юм шиг. Гунигтайдаа гунидаггүй нь үнэн ч юм шиг. Гуниг нь ихэдсэн бүсгүй, гунигтайдаа гунидаг ч үгүй бүсгүйн гуниг нь хүйтэн ч ганцаардах үед хань болдог, яг л сар шиг... зөөлөн, цагаан,  амархан оддог, эргээд ирдэг, яг л үүлс шиг... Өвлийн гүнд жавар нөмөрч дулаацан нойрсож чаддаг юм. Аримагийн анхны “А тэмдэглэл”-ийн хамгийн анхны шүлэг...

Он цаг

Тэнгэрт ганц сар, бөөн бөөн үүлс...
Тэнд миний гуниг хөвнө
Тагтан дээр өглөө бүр ирж хоол горьдон суудаг
Тагтаа ойрдоо алга. Хаа нэг тийш одчихсон...
Манан... манан бүрхэн салхи хүүгэвч
Маргааш өглөөний нар алгуурхан наашилж буй
Сэтгэл гэнэт гэгэлзэн гэгэлзэхүйд
Сэрүүхэн бүр сэрүүхэн, аниргүйд уусдаг
Саарал тэнгэрээс цас хаялна, бодлын дайдад бударна
Санаа алдана, навчис жавар нөмөрч нойрсоно
Судал бүхнээр нь он цаг урсана, ирэх хаврыг хүлээвч
Суларчээ, амьсгаа нь аль хэдийн хатаж гүйцжээ
Ээлжлэн мандагч наран, саран- инээд гуниг минь юм
Ижий минь зовлон жаргалыг минь тэнцүүлж дээжээ өргөсөөр л...
Өргөсөн дээжийнх нь дусал тэнгэрийн шувуудыг сэрээлээ
Үргэсэн гунигийг минь зуусаар нисэж айсуй... Он цаг

Би хаварт хайртай шиг
Чи намарт ингэтлээ яагаад дурладаг юм бэ?
Би намрыг үзэн яддаг шиг
Чи хаврыг тэгтлээ яагаад хүлцэн тэвчдэг юм бэ?

2008-08-22 21:38